Atelossologie

 

De aandacht voor doelloosheid en zinloosheid moet bevorderd worden. Teveel ligt de belangstelling bij zin, doelen, succes en de weg daarnaar toe. Sla de kranten erop na; kijk televisie; ga naar de kroeg; je club; een verjaardag: de doelen kolken je tegemoet. Iedereen is druk met vertellen hoeveel zin wat zij doen wel niet heeft. Elke mislukking wordt gecompenseerd met meer voornemens en doelen: elke nieuwe politicus gaat de politiek geheel hervormen.  Ze gaan de kloof dichten en het vertrouwen herstellen. Ze gaan eindelijk vrede brengen in het Midden-Oosten. De Russen gaan wereldwijd hun waardigheid herstellen door het defensiebudget met 28% in één jaar op te hogen. We gaan het milieu redden met de spaarlamp en een auto die rijdt straks op water. De jeugd gaan we verbeteren door straatverboden en lik op stuk. We gaan de volksgezondheid verbeteren door het rookverbod en een wandeladvies. Zo gaat het al duizenden jaren. En waar leidt al dat hijgende utopisme toe? Tot veranderingen. Zeker! Maar meestal niet de beoogde. Op een enkel plekje verandert wat. Wis en waarachtig en soms zelfs door een of meer mensen geïnitieerd en een beetje in de bedoelde richting. Maar het geheel knapt er niet van op. Uiteindelijk blijft vrijwel alles hetzelfde. Heel veel gaat er ook grondig op achteruit. Maar ook dat is dan vaak weer tijdelijk. Het is voornamelijk verwoestende zelfoverschatting: 'hubris'  zeiden de oude Grieken al. Onze eigen volksaard schijnt aardig weergegeven te worden door het gezegde: 'Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.'  Is dat zo? Wat dacht u van al die politieke partijen, kerken, sektes, weight-watchers, financieel adviseurs, woninginrichters en andere mensenwereldverbeteraars? Doe maar gewoon?  Maak dat mijn schoonmoeder maar wijs! Gewoon doen, houdt in mijn ogen in: doelen vermijden waar maar mogelijk. Niet teveel met de zinvraag bezig zijn. Daar wordt u alleen maar onrustig van. Het leidt tot echtscheiding, 'Idols', grote metamorfoses, gewonden en ander ongerief. Word geen lid van wat dan ook, want dan hebt u ineens meer doelen; dan moet van alles en nog wat zin en betekenis gaan krijgen in specifieke, benauwd omschreven kaders. En dat gaat u, of u wil of niet, nastreven en bewerkstelligen. En, wat nog veel erger is, proberen te verkopen en beargumenteren. U wordt een ordinaire salesmedewerker! Een apostel, profeet of politicus. Onwaarachtig, nerveus en overhaast. Dat wilt u toch helemaal niet. U hebt toch ook zo'n hekel aan zo'n WIBRA-chique stel met aktetasjes voor de deur met de eeuwige waarheid en één oplossing voor alles. En dat welomschreven in een kutkrantje van zes pagina's, met afgrijselijke vormgeving en de welluidende titel 'Wachttoren'. Doe het niet! U zult denken: "die is over the hill, er zijn al decennia geen Jehovagetuigen meer gesignaleerd". Tuurlijk, repliceer ik welgemutst: maar die mensen zijn er nog; hun benaderingswijzen zijn slechts aangepast. En er zijn weer nieuwe modes en stromingen. Het is slechts voor het oog veranderd, want men wil nu eenmaal bekeren tot iets. Ik ook, dat zal u niet ontgaan zijn. Maar hoe dan ook, het feit dat de meeste doelen helemaal niet gehaald worden; tot frustraties leiden; mensen ziek maken en wat dies meer zij, leidt er niét toe dat de aandacht zich meer richt op het vermijden van doelen; het ontlopen van zindiscussies. Nee hoor, we blijven er na vele eeuwen van zeperds, even enthousiast voor gaan. We steken immers oeverloze hoeveelheden energie en tijd in doelen, speerpunten, blauwdrukken, beleid, beleidsrichtingen en daaraan gekoppelde voornemens en verwachtingen. Het bestuderen van de processen die betrokken zijn bij al dat geforceer, gewroet en gezoek lijkt dus van groot belang voor de kwaliteit van de samenleving en de geestelijke gezondheid. Als atelossoloog pleit ik voor de doelloze samenleving; een zinvrij leven. Dat lijkt zich toch eenvoudiger te laten rijmen met het gegeven dat ook het leven zonder doel en zin is; dat wij mensen zijn wie we zijn: overschatte prutsers; zelfverklaarde supermen. En die weigeren ook nog eens te leren van het verleden. We gaan maar door. Zinloosheid van het geheel los je echt niet op met een driftig gedraaf naar (onhaalbare) doelen in de onderdelen; met een geforceerde implantatie van zin. In tegendeel, je verpest vermoedelijk dat kleine beetje lol dat je zou kunnen hebben wanneer je de doelloosheid en zinloosheid zou erkennen, aanvaarden en uitdragen. Doe het nu: schaf uw doelen af. Word realist. Omarm de absurditeit van uw werkelijkheid. Het kan nog.

Goed, dat was lekker. De waarheid is natuurlijk dat de mens nog bestaat dankzij, zowel als ondanks al dat gestreef. We zien overal problemen en al dan niet bestaande causale verbanden en we moeten er wat mee doen. De goede atelossoloog ziet eerst onder ogen dat dit zo is en dat we dus enige bescheidenheid aan de dag moeten leggen met betrekking tot de gewenste doelloosheid. Zelfs een atelossoloog wil overleven en meedoen.

 

Camus, atelossoloog avant! la lettre? 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

zie ook: www.filosofie.nl/albert-camus.html